Adet Sancısı (Dismenore) Nedir?
Dismenore yani adet sancısı, regl dönemlerinde kramp ve karında ağrı şeklinde ortaya çıkan ve uterus duvarındaki kasların ve kan damarlarının kasılması ile oluşan ağrıdır. Dismenore veya ağrılı adet görme, adet sırasında ortaya çıkan ve tekrarlayan, kramplı, alt karın ağrısının varlığı olarak da tanımlanabilir. Adet döneminin başlangıcından itibaren görülen adet ağrısı birincil ve altta yatan bir hastalığa bağlı olarak da ikincil şeklinde sınıflandırılır.
Birincil adet sancısı (primer dismenore), her dönemde tekrarlayan ve hastalık bağlantısı olmayan adet ağrılarıdır. Primer dismenore kanıtlanabilir bir hastalığın yokluğu anlamına gelir. Sekonder dismenore, endometriozis veya adenomyozis, miyomlar gibi klinik olarak tanımlanabilir veya altta yatan şüpheli patolojiye yanıt olarak aynı semptomların ortaya çıkmasıdır. Bu adet ağrısı, menstrüasyon döneminden bir ya da iki gün önce kanama başladığını oluşur. Karın, sırt ve uyluklarda hafif ya da şiddetli şekilde regl sancısı yaşanabilir. Bu ağrı 12 ila 72 saat aralığında sürerek, kusma, mide bulantısı, ishal ve yorgunluğa neden olur. Adet sancıları yaş aldıkça ya da doğum yaptıktan sonra azalarak yok olabilmektedir.
İkincil adet sancısı (sekonder dismenore), kadın üreme organlarında ortaya çıkan problem ya da enfeksiyon sebebiyle görülebilir. Sekonder dismenore ağrısı, adet döngüsü öncesinde başlayarak yaygın bir şekilde kramp olarak görülür. Bulantı, kusma, ishal ve yorgunluk sekonder adet sancısında görülmeyebilir.
Sıcak duş almak, kasığa yakın bir bölgeye ve karın bölgesine sıcak su torbası koymak, yürüyüş, yoga ya da bisiklet sürme gibi hafif egzersizler ve parasetamol veya ibuprofen gibi ağrı kesiciler regl ağrısına iyi gelir. Adet sancılarında papatya, kekik, zencefil, nane ve yeşil çayda adet kramplarını azaltmaya yardımcıdır.
Adet sancısı, rahmi kaplayan kan damarlarının sıkışması sonucu rahime giden kan akışı ve oksijen kaynağının geçici olarak kesilmesi ile rahimde yer alan dokuların ağrıyı tetikleyen prostaglandinler adı verilen kimyasallar salgılaması ile yaşanır. Bunlar rahim kaslarını daha fazla kasılmaya teşvik ederek ağrı seviyesini artırır.
Prostaglandinler, vücutta ağrı duyusunun oluşmasına yardımcı olarak kan damarlarının kasılmasını sağlar. Regl döneminin ilk günlerinde bu maddenin seviyesi yüksek olmaktadır. Kanama yaşandıkça bu seviye düşer. Bu durum birincil adet sancısında görülmektedir. İkincil adet sancısına ise çikolata kisti (endometriozis), rahim fibroidleri, pelvik inflamatuar hastalıklar, adenomiyoz, rahim, fallop tüpleri, miyomlar, yumurtalık kistleri ve diğer üreme organlarıyla sorunlar, crohn hastalığı ve idrar bozuklukları neden olur.
Çikolata kisti olarak da bilinen endometriozis, rahmin içerisinde yer alan endometrium tabakasının rahim dışında gelişmesiyle oluşan ağrılı bir hastalık türüdür. Fibroidler ise kanser içermeyen rahmin dışında, duvarında ya da içerisinde oluşan tümörlerdir. Küçük ve rahim duvarındaki miyomlar ağrıya neden olmamaktadır. Rahim genişlemesi olarak da bilinen adenomiyoz, yaşlılarda daha sık görülür ve adet dönemlerinde sancıya neden olur.
Adet sancısının nedenleri arasında şunlar da yer alabilir:
Dismenore ağrısı tipik olarak kramplı, orta hat alt karın veya suprapubik ağrıdır. Hastalar ayrıca alt sırt veya uyluklara yayılan ağrı tarif edebilir. Sıklıkla bulantı, ishal, yorgunluk, baş ağrısı ve ağrıya eşlik eden genel bir halsizlik hissi bildirirler. Adet sancısı sırasında şiddetli regl ağrısı ve krampların görülmesi yanında şu semptomlar da ortaya çıkabilir.
Kasık bölgesine sıcak kompres yapmak, sıcak duş almak, ağrı kesici kullanmak, papatya, rezene, ıhlamur ve zencefil gibi bitki çayları içmek, omega-3, B1, B6 ve magnezyumdan zengin besinler tüketmek regl ağrılarına iyi gelir. Ayrıca adet döneminde şişkinliğe neden olan yağlı yiyecekler, alkol, gazlı içecekler ve kafein tüketimini de sınırlamaya dikkat edilmelidir.
Adet (regl) ağrısına şu yöntemler iyi gelir:
Adet sancısının tedavisi için öncelikle kadın hastalıkları uzmanına görülerek destek almak gerekir. Uzman doktor yaşınız, sağlık durumunuz ve sağlık geçmişiniz çerçevesinde size uygun tedavi yöntemini belirler. Birincil ya da ikincil adet sancısı olup olmadığı belirlendikten sonra sürece başlanır.
Tedavinin amacı, ağrının yeterli düzeyde giderilmesini sağlamaktır. Dismenore tedavisi ile; ağrının giderilmesi, hastaların olağan aktivitelerinin hepsini olmasa da çoğunu gerçekleştirmelerine olanak sağlanması ve yaygın olarak dismenore ile ilişkili üretkenlik kaybının azaltılması hedeflenmektedir.
Primer dismenore tedavisi ampirik olarak başlatılabilir. Ayrıntılı bir öykü ve fizik muayene, özellikle ergenlerde, tanıyı güçlü bir şekilde desteklediğinde tedaviye başlanabilir, standart tedavilerle semptomların giderilmesi, birincil dismenore tanısını daha da destekler.
Semptomlar standart tedavilere yeterince yanıt vermiyorsa, sekonder dismenore nedenleri için bir değerlendirmeye başlanır. Sekonder dismenore de laboratuvar testleri, görüntüleme çalışmaları çok nadiren laparoskopi gerekli olabilir.
Steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID’ler), asetaminofen (parasetamol) ve hormonal ilaçlar, ilaç tedavisinin temel dayanaklarıdır. Primer dismenore tedavisi için bu ajanlardan biriyle tedavi iki veya üç ay sonra başarısız olursa, diğeriyle bir tedavi süreci önerilir.
Adet sancısı tedavisinde şu yöntemler de uygulanabilir:
Adet ağrılarını evde dindirmek için uygulanabilecek doğal tedavi yöntemi olarak kasık bölgesine sıcak su torbası veya ısıtma yastığı koymak adet kramplarını gidermeye yardım eder. Uygulanacak ısı, rahimdeki ve çevresindeki kasların gevşemesini sağlayacağı için ağrıyı hafifletecektir.
Herhangi bir belirti (ağrı, akıntı, düzensizlik) olmasa dahi, yılda bir kez rutin jinekolojik muayene ve ultrason kontrolü önerilir. Ayrıca, cinsel aktif kadınlarda rahim ağzı kanseri taraması için Smear testi ve gerekirse HPV testi bu kontrollerin en hayati parçasıdır.
Gebelik planladığınızda, korunmayı bırakmadan en az 3 ay önce muayene olmanız idealdir. Bu süreçte genel sağlık durumunuz kontrol edilir ve bebeğin sinir sistemi gelişimi (nöral tüp defektlerini önlemek) için Folik Asit takviyesine başlanır.
Hayır. Şeffaf, kokusuz ve esnek akıntılar (özellikle yumurtlama döneminde) tamamen doğaldır. Ancak akıntı kötü kokulu, kaşıntılı, peynir kesiği kıvamında veya sarı/yeşil renkli ise mutlaka tedavi edilmesi gereken bir enfeksiyon (mantar, bakteriyel vajinozis vb.) söz konusudur.
Tıbbi olarak, bir kadının kesintisiz 12 ay boyunca adet görmemesi menopoz olarak tanımlanır. Bu süreçten önce sıcak basmaları, uyku düzensizlikleri ve adet döngüsünde kısalmalar görülebilir. Menopoz sonrası yaşanan her türlü vajinal kanama, miktarı ne olursa olsun “anormal” kabul edilir ve vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.
Kadınların üreme ve doğum organlarını ilgilendiren hastalıklara kadın hastalıkları adı verilmektedir. Jinekoloji olarak da bilinen kadın hastalıklarında yumurtalık, rahim, idrar torbası, genital bölge sorunları tedavi edilir. Kadınlarda en çok adet düzensizlikleri, vajinal akıntılar, yumurtalık kistleri, çikolata kistleri, miyomlar, rahim veya rahim ağzı kanseri, kısırlık (infertilite), pelvik ağrılar, cinsel fonksiyon bozuklukları, idrar kaçırma gibi sorunlar görülebilir. Bununla birlikte çocuk sahibi olmak isteyen hastalara uygulanan aşılama ve tüp bebek uygulamaları da kadın hastalıkları bölümünü ilgilendirir. Bir kadın hastalıkları uzmanı pek çok alanda teşhis ve tedavi yöntemlerini uygulamaktadır.
